CENTRE À LA UNE
Jedi 15 Oktòb 2026| 00591
PÒTRÈ À LA UNE
Pa Valérie JEAN PHILIPPE
Anba sipèvizyon Direksyon Centre à la UNE
Nan listwa lavi piblik ayisyèn nan, gen pèsonalite ki pa limite pakou yo ak yon sèl domèn, men ki travèse plizyè enstitisyon kote desten sitwayen yo, otorite Leta ak avni sosyete a rankontre. Me Prospère THÉISMÉ fè pati kategori pwofesyonèl sa yo ki bati yon trajektwa ant egzèsis dwa, administrasyon lajistis ak angajman politik. Avoka nan Bawo Mibalè, ansyen komisè gouvènman, epi ansyen jij nan Kou d Apèl Ench, selon enfòmasyon biyografik nou resevwa, li se yon figi ki gen eksperyans nan plizyè nivo sistèm jidisyè ayisyen an. Pakou sa a mete li nan yon pozisyon kote li te kapab obsève, nan diferan fonksyon, relasyon ki genyen ant lalwa, pouvwa piblik ak kondisyon lavi popilasyon an. Nan yon peyi kote kestyon lajistis toujou rete youn nan pi gwo defi konstriksyon demokratik la, eksperyans yon pwofesyonèl ki te pase nan defans dwa sitwayen yo, nan pouswit jidisyè ak nan fonksyon jijman merite yon atansyon patikilye. Paske lajistis pa sèlman yon kesyon kòd, atik ak pwosedi; li se youn nan poto mitan konfyans yon pèp dwe genyen nan enstitisyon ki dirije li.
Se nan Mibalè, youn nan prensipal vil depatman Sant lan, Me Théismé devlope yon pati enpòtan nan idantite pwofesyonèl li kòm avoka. Nan egzèsis metye sa a, yon jiris jwenn tèt li devan reyalite konkrè sosyete a: konfli ant sitwayen, kestyon pwopriyete, pwoteksyon dwa fondamantal, ak divès pwoblèm ki egzije entèvansyon lalwa. Eksperyans li kòm komisè gouvènman ajoute yon lòt dimansyon nan pakou li, paske fonksyon sa a mete responsab la nan kè aksyon Ministè Piblik la, kote li dwe veye sou aplikasyon lalwa ak enterè sosyete a. Pasaj li kòm jij nan Kou d Apèl Ench, dapre enfòmasyon ki kominike nou yo, reprezante yon lòt etap nan eksperyans jidisyè li. Twa fonksyon sa yo pa gen menm atribisyon, ni menm responsabilite, men yo pèmèt konprann divèsite yon trajektwa ki pase nan diferan branch administrasyon lajistis. Sepandan, okipe gwo fonksyon pa sifi pou defini eritaj yon moun. Se fason responsablite sa yo te egzèse, desizyon ki te pran ak kontribisyon yo nan ranfòsman enstitisyon yo ki dwe sèvi kòm eleman pou evalye yon pakou piblik.
Men Me Prospère THÉISMÉ pa rete sèlman nan espas tribinal yo. Li antre tou nan lavi politik, kote li te prezante kandidati li pou Sena nan depatman Sant. Desizyon sa a make yon pasaj soti nan aplikasyon lalwa pou rive nan anbisyon pou patisipe nan elaborasyon ak oryantasyon politik piblik yo. Nan sistèm demokratik la, Sena a reprezante yon espas kote kestyon lejislasyon, kontwòl aksyon gouvènman an ak reprezantasyon teritoryal jwenn plas yo. Pou yon ansyen pwofesyonèl lajistis, antre nan konpetisyon elektoral la soulve yon refleksyon enpòtan sou relasyon ant eksperyans enstitisyonèl ak reprezantasyon popilè. Men li soulve tou yon egzijans: konesans lalwa pa dwe sèvi sèlman kòm yon avantaj pèsonèl nan politik; li dwe tradui nan pwopozisyon konkrè pou amelyore fonksyònman Leta, garanti dwa sitwayen yo epi reponn ak bezwen kolektivite yo. Se nan sans sa a kandidati Me Théismé pou Sena a antre nan istwa angajman politik li nan depatman Sant lan.
Angajman politik li pran yon lòt dimansyon avèk responsabilite li nan tèt Fòs Liberatris pou Ayiti Demen (FLAD), yon pati politik ki idantifye ak nimewo 2 nan lis estrikti politik Konsèy Elektoral Pwovizwa a apwouve pou pwosesis elektoral 2026 la. Non pati a pote yon vizyon liberasyon ak transfòmasyon, men, menm jan ak tout lòt fòmasyon politik, se nan pwogram, aksyon ak kapasite pou rann kont li dwe demontre sa li pwopoze pou sosyete a. Nan mwa fevriye 2024, FLAD te prezante yon pwopozisyon sòti nan kriz politik ayisyen an ki te genyen sèt pwen. Nan entèvansyon piblik sa yo, Me Théismé te eksprime opozisyon li ak deplwaman fòs etranje sou teritwa ayisyen an kòm repons pou ensekirite a. Nan mwa avril 2025, pati a te defann yon lòt pwopozisyon tranzisyon ki ta pase atravè Kou Kasasyon. Pozisyon sa yo montre kèk nan oryantasyon politik FLAD te mete devan piblik la, pandan yo ouvri deba sou fason peyi a kapab retabli sekirite, lejitimite demokratik ak fonksyònman enstitisyon li yo.
Nan yon kontèks kote depatman Sant lan ap sibi konsekans ensekirite, deplasman popilasyon ak feblès sèvis piblik yo, pakou Me Théismé envite nou reflechi sou plas aktè lokal yo nan gwo desizyon nasyonal yo. Mibalè ak Ench pa sèlman de vil sou kat jewografik Ayiti; yo reprezante de espas enpòtan nan lavi administratif, ekonomik, sosyal ak jidisyè rejyon an. Yon pèsonalite ki egzèse responsabilite nan enstitisyon sa yo epi ki antre nan konpetisyon politik gen yon relasyon patikilye ak kestyon devlopman teritoryal la. Men kestyon fondamantal la rete menm bagay la pou tout aktè politik: ki pwojè yo pote pou ranfòse enstitisyon yo, amelyore aksè ak lajistis, kreye kondisyon pou aktivite ekonomik yo reprann epi pèmèt sitwayen yo viv nan sekirite ak diyite? Se kestyon sa yo ki dwe rete nan sant deba piblik la, pi lwen pase non moun, tit ak senbòl pati politik yo.
Pou Centre à la UNE, trase pòtrè Me Prospère THÉISMÉ se pa sèlman raple fonksyon yon avoka, yon ansyen komisè gouvènman, yon ansyen jij oswa yon responsab politik. Se mete an perspektiv yon pakou ki travèse de nan enstitisyon ki pi enpòtan pou avni yon nasyon: lajistis ak politik. Premye a dwe garanti respè lalwa, pandan dezyèm nan dwe òganize lavi kolektif la nan enterè sitwayen yo. Lè de espas sa yo rankontre nan trajektwa yon menm pèsonalite, yo soulve kestyon sou eksperyans, prensip, responsabilite ak eritaj. Paske nan listwa yon peyi, se pa kantite fonksyon yon moun okipe ki sifi pou mezire kontribisyon li, men tras aksyon li kite, valè li defann ak kapasite li pou reponn devan sosyete a. Pakou Me Prospère THÉISMÉ rete konsa yon sijè refleksyon sou relasyon ant dwa, pouvwa ak angajman sitwayen nan yon Ayiti k ap chèche rekonstwi fondasyon enstitisyon li yo.