ÉDITORYAL — Lendi 26 Oktòb 2026
Pa Jean Launy AVRIL — Editoryalis
Retou Luiz Inácio Lula da Silva nan tèt Leta brezilyen an pote yon siyifikasyon ki depase fwontyè yon sèl peyi. Pou anpil moun ki idantifye ak batay kont povrete, defans dwa travayè yo, aksè nan edikasyon ak jistis sosyal, Lula reprezante yon tradisyon politik ki mete kestyon inegalite yo nan sant deba piblik la. Ansyen ouvriye metaliji sa a, ki te soti nan mouvman sendikal la pou rive nan pi wo fonksyon Leta a, te deja make listwa Brezil atravè politik sosyal tankou Bolsa Família, ansanm ak mezi ki te vize amelyore kondisyon lavi fanmi ki gen mwens mwayen yo. Men enpòtans yon nouvo manda pa kapab mezire sèlman ak emosyon viktwa a: li dwe mezire tou ak kapasite pou transfòme pwomès sosyal yo an amelyorasyon konkrè nan lavi popilasyon an. Paske yon viktwa elektoral kapab fè drapo leve nan lari, men se rezilta politik piblik yo ki kapab fè espwa antre nan kay moun ki pi pòv yo.
Nan dezyèm tou eleksyon prezidansyèl 25 oktòb 2026 la, Lula ranpòte 51,79 % vòt valab yo, devan Flávio Bolsonaro ki jwenn 48,21 %, dapre Tribinal Siperyè Elektoral Brezil la. Viktwa sa a ba li yon katriyèm manda prezidansyèl, men li revele tou yon peyi ki rete pwofondman divize sou avni politik, ekonomik ak sosyal li.
Nan pèspektiv Amerik Latin nan, viktwa sa a genyen yon dimansyon ki depase konfwontasyon ant de kandida. Pou mouvman sendikal yo, òganizasyon sosyal yo ak sektè pwogresis ki idantifye ak pwojè Lula a, rezilta sa a kapab reprezante yon nouvo okazyon pou defann politik redistribisyon richès, pwoteksyon travayè yo, edikasyon piblik ak koperasyon rejyonal. Yon peyi pa mezire grandè li sèlman ak kantite richès li pwodui, men tou ak kapasite li pou fè richès sa rive jwenn moun ki pi lwen tab kote desizyon yo ap pran. Se la gwo defi nouvo manda Lula a chita: fè kwasans ekonomik la mache ansanm ak amelyorasyon kondisyon lavi, ranfòse sèvis piblik yo epi reponn ak enkyetid sitwayen ki pa pataje menm vizyon politik ak li. Paske yon demokrasi pa fèt sèlman pou moun ki genyen eleksyon; li dwe garanti dwa, sekirite ak diyite tout popilasyon an.
Men katriyèm manda sa a pa dwe tounen yon kouwòn ki dispans Lula de kritik, ni yon garanti otomatik pou rezoud tout pwoblèm Brezil ak Amerik Latin nan. Povrete, inegalite, pri lavi, sekirite piblik, travay ak pwoteksyon anviwònman an ap kontinye egzije desizyon difisil, pandan yon Kongrè kote opozan li yo genyen yon prezans enpòtan pral mande negosyasyon politik. Yon viktwa nan bwat bilten pa vle di tout batay sosyal yo deja genyen; li vle di yon nouvo peryòd responsabilite kòmanse. Se poutèt sa, pi gwo siyifikasyon istorik eleksyon sa a pa dwe limite ak kantite manda Lula rive genyen, men ak sa katriyèm manda li a pral pote nan lavi fanmi brezilyen yo, nan relasyon Brezil ak vwazen li yo, ak nan kapasite rejyon an pou chèche solisyon kolektif devan defi li yo. Paske se pa sèlman lè yon dirijan leve men li devan foul la yon viktwa pran tout sans li; se lè timoun jwenn lekòl, travayè jwenn diyite, fanmi jwenn sekirite epi sitwayen jwenn rezon pou yo kwè enstitisyon yo ap travay pou yo.
Jean Launy AVRIL
Editoryalis — Centre à la UNE
Nou se Centre à la UNE