CENTRE À LA UNE | FILOZOFI, SOSYETE AK RELASYON ENTÈNASYONAL
Pa Jean Launy AVRIL
Nan yon kontèks entènasyonal kote politik migratwa yo ap vin pi restriktif, kote kestyon fwontyè, sekirite ak idantite nasyonal ap domine deba piblik la, filozòf senegalè Souleymane Bachir Diagne envite sosyete yo retounen sou yon prensip fondamantal nan relasyon ant moun: ospitalite. Refleksyon sa a, jounal fransè Libération mete an avan, soulve yon kestyon ki depase senp administrasyon migrasyon an: ki plas nou rezève pou moun ki soti lòt kote, ki kite peyi yo akoz lagè, mizè, pèsekisyon oswa rechèch yon lavi miyò? Nan sans filozofik li, ospitalite pa limite ak akeyi yon etranje lakay ou. Li mande pou nou rekonèt diyite moun nan, menm lè li pa pataje nasyonalite nou, lang nou, kilti nou oswa kondisyon sosyal nou. Se yon fason pou raple ke okenn sosyete pa kapab reklame valè imanis pandan li konsidere moun ki soti lòt kote kòm yon menas otomatik. Nan yon epòk kote migran yo souvan tounen sijè konfwontasyon elektoral, refleksyon Diagne a envite nou egzamine diferans ant nesesite pou yon Leta òganize politik migratwa li ak obligasyon moral pou li respekte dwa fondamantal chak moun. Yon Leta kapab kontwole fwontyè li, defini kondisyon antre sou teritwa li epi aplike lwa li yo, men responsabilite sa yo pa ta dwe sèvi kòm jistifikasyon pou diskriminasyon, imilyasyon oswa tretman ki retire diyite moun. Ospitalite pa vle di absans règ. Li vle di règ yo dwe respekte prensip jistis, pwopòsyonalite ak respè lavi moun. Nan yon pèspektiv istorik, migrasyon se youn nan reyalite ki toujou akonpaye devlopman sosyete yo. Mouvman popilasyon yo kontribye nan sikilasyon konesans, devlopman ekonomik, echanj kiltirèl ak transfòmasyon relasyon entènasyonal yo. Men, listwa montre tou kijan kriz ekonomik, tansyon politik ak diskou nasyonalis kapab fè etranje tounen responsab pwoblèm ki gen orijin pi konplèks. Se la refleksyon filozofik la jwenn tout enpòtans li: li mande pou nou pa konfonn moun ki imigre a ak kestyon politik migratwa a, ni pou nou pa fè yon kategori moun pote responsabilite tout difikilte yon sosyete ap travèse.
Pou Ayiti ak dyaspora ayisyen an, deba sa a genyen yon dimansyon patikilye. Plizyè jenerasyon Ayisyen te oblije kite peyi yo pou rezon ekonomik, politik, familyal oswa sekirite. Nan diferan peyi kote yo etabli, kestyon akèy, entegrasyon, diskriminasyon, aksè nan travay ak respè dwa moun vin fè pati eksperyans yo. Sitiyasyon migran ayisyen yo nan Karayib la, Amerik Latin nan, Amerik dinò ak Ewòp montre kijan politik migratwa kapab gen konsekans dirèk sou lavi fanmi yo, sou relasyon diplomatik ant Leta yo ak sou fason sosyete yo defini solidarite. Men refleksyon sou ospitalite pa dwe limite ak dwa Ayisyen genyen lè yo rive lòt kote. Li dwe mennen nou egzamine tou fason nou menm nou konsidere etranje ki vin viv ann Ayiti, ansanm ak responsabilite Leta ayisyen an pou pwoteje sitwayen li yo epi kreye kondisyon ki kapab diminye migrasyon fòse. Nan sans sa a, ospitalite se yon prensip ki mande resipwosite moral, men ki pa dwe depann sèlman de resipwosite politik. Dwa fondamantal yon moun pa ta dwe disparèt paske peyi kote li soti a pa kapab ofri menm kondisyon akèy yo. Refleksyon Souleymane Bachir Diagne a kapab konsa sèvi kòm yon pwen depa pou yon deba pi laj sou relasyon ant souverènte, idantite, jistis sosyal ak responsabilite entènasyonal. Li envite nou depase opozisyon senplis ant moun ki vle fwontyè fèmen ak moun ki vle libète sikilasyon san limit, pou nou reflechi sou politik ki kapab konbine sekirite, òganizasyon migrasyon, pwoteksyon moun ki vilnerab ak respè dwa moun. Paske kestyon fondamantal la pa sèlman konnen kiyès yon peyi dwe kite antre sou teritwa li, men kijan li dwe trete moun ki deja la, kèlkeswa sitiyasyon administratif yo. Yon sosyete kapab gen lwa migratwa ki strik san li pa abandone prensip imanis li yo. Men lè diskou politik la kòmanse retire limanite nan moun ki soti lòt kote, se fondasyon moral viv ansanm nan ki vin menase. Ospitalite, nan sans sa a, se pa yon senp jès charite. Se yon egzijans etik ki raple nou ke diferans nasyonalite pa dwe efase egalite diyite ant moun.
Centre à la UNE | Analiz entènasyonal