Selon bank mondyal, devlopman ekonomik ak sosyal yo an Ayiti kontinye ap fè fas ak yon enstabilite politik, ogmantasyon vyolans, yon nivo ensekirite san parèy ak frajilite ki vin pi grav. Ayiti rete peyi ki pi pòv nan rejyon Amerik Latin ak Karayib la e li fè pati tou peyi ki pi pòv nan mond lan. An 2021, Ayiti te gen yon PIB pa capita de USD 1,815, ki pi ba nan rejyon Amerik Latin ak Karayib la ak mwens pase yon senkyèm nan mwayèn pou peyi nan rejyon an, ki se USD 15,092. Daprè Endis Devlopman Imen Nasyonzini an, Ayiti te klase 170 sou 189 peyi an 2020.

PIBLISITE PEYE

Pandan ekonomi Ayiti a te kontrakte, li te fè fas ak gwo dezekilib fiskal ak enpak pandemi COVID-19 la ki te deklanche yon bès ekonomik li pi pwofon nan 2020 kote PIB a te 3.3% e yo te estime ak 1.8% nan 2021.

Dènye pwogrè nan rediksyon povrete a te diminye pa yon siksesyon nan kriz, pandemi COVID19 la, asasina Prezidan Jovenel Moïse ak tranblemanntè ki te 14 Dawout 2021 an. Dènye estimasyon yo mete to povrete 2021 an, lè l sèvi avèk yon liy povrete nan peyi ki gen revni mwayen ki pi ba yo ki pase $3.2, a 52.3%, soti nan 51% an 2020. Ayiti tou pami peyi ki pi inegal nan rejyon an. De tyè nan pòv yo ap viv nan zòn riral yo ak kondisyon yo favorab nan pwodiksyon agrikòl, kreye yon diferans byennèt ant zòn iben ak zòn riral yo. 20% ki pi rich nan popilasyon li genyen plis pase 64% nan richès total li yo.

PIBLISITE PEYE

Rapò sa kontinye pou l di, Ayiti rete youn nan peyi nan mond lan ki pi vilnerab ak danje natirèl yo tankou siklòn, inondasyon ak tranblemanntè. Plis pase 96% nan popilasyon an ekspoze a kalite chòk sa yo. 14 out 2021, yon tranblemanntè ki te mezire 7.2 sou echèl Richter te frape rejyon Sid Ayiti, yon zòn kote anviwon 1.6 milyon moun ap viv. Episant tranblemanntè a te anrejistre anviwon 12 km nan nòdès Saint-Louis-du-Sud, anviwon 125 km nan lwès kapital Pòtoprens.

Sou bilan tranbleman tè a te gen 2,246 moun ki mouri, 12,763 blese ak 329 disparèt nan twa depatman yo nan Sid la. An tèm de enfrastrikti, 54,000 kay te konplètman detwi pandan ke 83,770 lòt bilding yo te domaje, tankou lekòl, enstalasyon sante ak bilding piblik. Sou demann gouvènman an, Bank Mondyal fè konnen li te travay ak patnè devlopman yo pou pwodui yon evalyasyon aprè katastwòf pou estime kantite domaj yo epi trase kou pou rekiperasyon an. Rezilta evalyasyon domaj tranblemanntè 14 out 2021 ki te pwodwi a endike yon total $1.6 milya dola nan domaj ak pèt. Menm rejyon an te afekte pa siklòn Matthew ki te frape peyi a an 2016. Li te lakòz pèt ak domaj ki te estime a 32% GDP 2015, alòske tranblemanntè 2010 la, ki te touye anviwon 250,000 moun, te desime 120% PIB peyi a. Pandan ke chanjman nan klima gen anpil chans pou ogmante frekans, entansite ak enpak nan evènman move tan ekstrèm peyi a toujou fè fas a yon mank de preparasyon adekwat ak mekanis adaptasyon.

PIBLISITE PEYE

Nan domèn devlopman imen, Ayiti te fè anpil pwogrè nan batay kont kolera, peyi a pat gen okenn ka konfime nan laboratwa depi 2019. Malgre pwogrè sa a, amelyorasyon nan kapital imen te stab e nan kèk ka yo te deteryore depi 2012. mòtalite matènèl rete nan nivo wo ak pwoteksyon mezi prevansyon ap stagnasyon oswa dekline, espesyalman pou kay ki pi pòv yo.

Daprè Endiks Kapital Imen an, yon timoun ki fèt jodi a ann Ayiti ap vin sèlman 45% pwodiktif jan yo ta kapab si yo te jwenn edikasyon konplè ak sante. Plis pase yon senkyèm nan timoun yo gen risk pou yo genyen limit kognitif ak fizik, epi sèlman 78 pousan nan timoun ki gen 15 an ap siviv jiska laj 60 an.

By Jean Launy Avril

Je suis un guerrier de la vieille école. Nou fòme nan Syans Jiridik , Filozofi , Antropoloji sosyal e nou preske boukle fòmasyon lisans nou nan Syans Politik .Nou gen fòmasyon nan redaksyon ak prezantasyon emisyon e nou ekri pou plizyè jounal nasyonal e entènasyonal elatriye..... Membre Fondateur et Directeur général du journal "Centre à la UNE". Mail: jean.launy.avril@mi.unc.edu.ar